โอกาสทองของการนวดสปาไทย ในประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน


ธุรกิจสปาคือ ธุรกิจที่เปิดการให้บริการแก่ลูกค้าด้วยศาสตร์การนวดเพื่อสุขภาพและการใช้น้ำเพื่อสุขภาพเป็นหลัก เน้นปรับความสมดุลของร่างกายและจิตใจ

สปาและการนวดของไทยถือเป็นกลุ่มงานบริการที่สามารถสร้างชื่อเสียงติดอันดับ 1 ใน 5 ของโลก โดยเฉพาะกับ การนวดแผนไทย ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะอย่างสูงจนสามารถก้าวขึ้นมาเป็น Signature ของประเทศ อย่างไรก็ดี ในวันที่เรากำลังจะก้าวเข้าสู่การเปิดเสรีประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC) หลายคนคงสงสัยว่า “แล้วมันจะส่งผลอย่างไรกับภาคธุรกิจนี้ เมื่อคนในกลุ่มประเทศอาเซียนต่างเดินทางไปมาหาสู่ถึงกันได้ง่ายขึ้น แน่นอนว่าย่อมเพิ่มโอกาสให้คนไทยที่ทำธุรกิจสปาได้เดินทางไปทำงานในต่างประเทศซึ่งปัจจุบันบ้านเราก็ถือเป็นศูนย์กลางการพัฒนาทักษะด้านการนวดระดับโลก มีโอกาสได้ไปเปิดสปาในตลาดอาเซียนนอกจากนี้ยังเพิ่มโอกาสในการส่งออกผลิตภัณฑ์สปา เครื่องมือเครื่องใช้ที่เกี่ยวข้องกับการทำสปาไปสู่ตลาดอาเซียนอีกด้วย

แนวโน้มที่คาดว่าธุรกิจสปาจะไปได้ไกลกว่าที่เป็นอยู่ อาจทำให้นักลงทุนหน้าใหม่เริ่มสนใจอยากจะเข้ามาทำธุรกิจในด้านนี้ ซึ่งการลงทุนสำหรับธุรกิจสปาต้องบอกเลยว่าเป็นธุรกิจที่ต้องอาศัยความรู้เกี่ยวกับการทำสปา ยิ่งคุณมีความรู้หรือมีประสบการณ์จากการทำสปามากเท่าไรก็ยิ่งเป็นผลดีต่อการบริหารธุรกิจสปาให้ประสบความสำเร็จ เพราะคุณจะมีข้อมูลในเรื่องของผลิตภัณฑ์ อุปกรณ์เครื่องใช้ที่เกี่ยวข้องกับการทำสปา ซึ่งจะว่าไปแล้วผลิตภัณฑ์เหล่านั้น ถ้าไม่ใช่คนที่มีความรู้เฉพาะทางหรือมีความสนใจกับการดูแลสุขภาพด้วยการทำสปาก็จะไม่มีทางรู้จักกับผลิตภัณฑ์ ไม่รู้วิธีการใช้เครื่องมือ ไม่ทราบถึงประสิทธิผลที่จะเกิดขึ้นกับวิธีการให้บริการทำสปาด้วยรูปแบบต่างๆ ว่าจะเป็นไปในแบบใดนอกจากนี้ก่อนที่จะลงมือทำธุรกิจสปานักฃลงทุนหน้าใหม่ยังต้องพิจารณาให้ละเอียดถี่ถ้วนซะก่อนว่าต้องการทำสปาประเภทใดมุ่งตอบสนองลูกค้ากลุ่มใดคนไทยหรือชาวต่างชาติ กำหนดเป้าหมายให้แน่นอน อาจตั้งสมมติฐานว่าลูกค้ากลุ่มนี้มีความคาดหวังอะไรจากบริการสปาบ้าง นำไปสู่การเขียนแผนธุรกิจสปาให้ชัดเจน

อย่าลืมหัวใจของ การทำธุรกิจสปา
เจ้าของธุรกิจสปาต้องมีความรักในงานบริการอย่างสูงที่สุด เพราะนี่คือหัวใจสำคัญของการทำธุรกิจสปาให้สำเร็จ ต่อให้คุณมีความรู้เกี่ยวกับการทำสปา มีความรู้ด้านภาษาในการรองรับลูกค้าชาวต่างชาติ มีความใส่ใจ พิถีพิถันกับสมุนไพรที่ใช้ มีความรักในการดูแลรักษาสุขภาพ แต่คุณขาดความอดทนกับการให้บริการ ความสำเร็จในการประกอบธุรกิจสปาจะเป็นศูนย์ทันที การที่ธุรกิจสปาในประเทศไทยกำลังมาแรง ดังเห็นได้จากเป็นธุรกิจที่สร้างชื่อเสียงของสปาอันดับ 1 ในเอเชียมาแล้วระยะหนึ่งนั้นไม่ได้เป็นเพราะได้รับผลประโยชน์จากกระแสการท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว ส่วนหนึ่งเป็นเพราะด้วยอุปนิสัย ความเป็นเอกลักษณ์ของคนไทยที่ชาวต่างชาติต่างนิยมชมชอบ

อาชีพนวดไทยและสปาเป็นอาชีพที่นิยมของคนทั่วประเทศและทั่วโลก

การนวดไทยนับเป็นภูมิปัญญาอันล้ำค่าของคนไทยที่มีประวัติและเรื่องราวสืบทอดกันมาช้านาน การนวดหรือหัตถเวชเป็นการรักษาโรควิธีหนึ่ง ซึ่งมีผลทางการรักษาโรคบางโรคได้เป็นอย่างดี โดยเฉพาะโรคที่ไม่สามารถบำบัดได้ด้วยการใช้ยาฉีดหรือยากิน การนวดจึงมีบทบาทสำคัญอย่างหนึ่งในการรักษาโรค ดังจะเห็นได้ว่าการนวดมีบทบาทสำคัญในการรักษาโรคตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยเชื่อว่าการนวดมีจะเริ่มต้นมาจากการช่วยเหลือกันเองภายในครอบครัว เช่น สามีนวดให้ภรรยา ภรรยานวดให้สามี ลูกนวดให้พ่อแม่ หรือปู่ย่า ตายาย มีการใช้อวัยวะต่างๆ เช่น ศอก เข่า และเท้า นวดให้กันหรือนวดด้วยตนเอง มีการพัฒนาการใช้อุปกรณ์ในการนวด เพื่อช่วยให้ใช้น้ำหนักได้มากขึ้น เช่น นมสาว ไม้กดท้อง จากการนวดช่วยเหลือตนเองภายในครอบครัวจนเกิดความชำนาญและมั่นใจ จึงได้มีการนวดช่วยเหลือความเจ็บป่วยของเพื่อนบ้าน จนได้รับความนิยมและเชื่อถือจากผู้มารับบริการจนเกิดอาชีพหมอนวดในที่สุด
ปัจจุบันการนวดไทยกำลังได้รับความนิยมกว้างไกลทั้งในกลุ่มของคนไทยเองและต่างชาติ มีสถาบันสอนนวดไทยมากมายหลายแห่งทั้งภาครัฐและเอกชน โรงเรียนสอนนวดของวัดโพธิ์ โรงเรียนอายุรเวท ของสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล และยังมีโรงเรียนสอนหมอนวดสายตาพิการ และภาคเอกชนอื่นๆ อีก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงเกิดวิกฤตเศรษฐกิจของประเทศ ผู้คนตกงานมากมาย กระทรวงสาธารณสุขได้ร่วมมือกับกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม พัฒนาการเรียนการสอนเรื่องนวด โดยเปิดสอนวิชานวดไทยแก่ผู้ตกงาน เพื่อนำวิชาไปประกอบอาชีพเลี้ยงตัวเองในเบื้องต้น เป็นการบรรเทาความเดือดร้อน ในยามบ้านเมืองตกอยู่ในภาวะวิกฤต รวมถึงการส่งเสริมสถาบันต่างๆ ที่มีการเรียนการสอนเรื่องนวดไทยให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน ผลสรุปล่าสุดพบว่าอาชีพนวดไทยสามารถก่อรายได้ให้แก่ประเทศชาติได้ปีละกว่าพันล้านบาท เพียงแค่มันสมอง 2 มือของคนไทยก็สามารถช่วยชาติได้อีกทางหนึ่ง

ปัจจุบันการนวดไทยสามารถจำแนกเป็น 2 แบบ คือการนวดแบบราชสำนัก และการนวดเชลยศักดิ์ การนวดแบบราชสำนัก หมายถึง การนวดเพื่อถวายกษัตริย์และเจ้านายชั้นสูงของราชสำนัก การนวดแบบราชสำนักพิจารณาถึงคุณสมบัติของผู้เรียนอย่างปราณีตถี่ถ้วนและการสอนมีขั้นตอน จรรยามารยาทของการนวด การนวดต้องสุภาพมาก ใช้อวัยวะได้น้อย และต้องตรงตามจุด จึงกล่าวได้ว่าการฝึกมือและการนวดมีเอกลักษณ์เฉพาะ

ธุรกิจทำเงินนวดแผนไทยและนวดสปาเพื่อบรรเทาอาการปวด

ปัจจุบันอาชีพนวดแผนไทยยังเป็นที่ต้องการอีกมากจะเห็นว่าผู้มาใช้บริการส่วนใหญ่จะต้องโทรจองคิวล่วงหน้า เพราะปริมาณของหมอนวดแผนไทยยังไม่เพียงพอต่อความต้องการของผู้มาใช้บริการ ดังนั้นสำหรับผู้ที่ต้องการยึดอาชีพนวดแผนไทยและนวดสปาเป็นอาชีพหลักหรืออาชีพเสริมก็ได้ เพราะอาชีพนวดแผนไทยและนวดสปาเป็นอาชีพทำเงินอย่างต่อเนื่อง รายได้จากการประกอบอาชีพนวดแผนไทย

ผู้ที่ทำเป็นอาชีพเสริม
1.อิสระนวดตามบ้านส่วนใหญ่จะเป็นคนที่มีฝีมือในการนวด ผู้ใช้บริการนวดจะโทรนัดให้มาที่บ้านหรือผู้ใช้บริการอาจจะมาที่บ้านซึ่งจะได้ค่าชั่วโมงในการนวดแบบเต็ม
2.อิสระนวดในสถานประกอบการ เป็นการนวดในสถานที่ของคนอื่นลูกค้าจะเข้ามาเรื่อยๆ แต่ค่าชั่วโมงในการนวดจะมีการแบ่งกับเจ้าของที่ตามจะตกลงกัน

ผู้ที่จะทำเป็นอาชีพหลัก
1.เดินทางไปทำงานต่างประเทศซึ่งรายได้จะดีมากขึ้นอยู่กับค่าเงินของประเทศนั้นๆ
2.เป็นลูกจ้างของสถานประกอบการนั้นๆแบบเต็มตัว เช่น ร้านสปาในโรงแรม รีสอร์ทต่างๆ
3.เป็นเจ้าของกิจการเปิดเป็นสถานประกอบการโดยที่เป็นหมอนวดแผนไทยเองและจ้างหมอนวดแผนไทยคนอื่นๆมาเพิ่ม
วิธีการนวดที่ถูกต้องจะทำให้ผู้นวดไม่เหนื่อย และการนวดก็ได้ผลเต็มที่ มีความสะดวกและปลอดภัยทั้งผู้นวดและผู้รับการนวด วิธีการนวดที่ถูกต้องเริ่มตั้งแต่ลักษณะการวางมือให้เหมาะสมกับตำแหน่งที่จะนวด เพื่อให้ใช้แรงที่กดนั้นลงตามจุด สำหรับเทคนิควิธีการนวดแผนไทยมีดังนี้  การกด การคลึง การบีบ การดึง การบิด การดัด การตบ การทุบ การสับและการเหยียบ

ผลดีและผลเสียของการนวดไทย
สำหรับการนวดแผนไทยนั้นเป็นการรักษาโรควิธีหนึ่งซึ่งมีประโยชน์อย่างมากเพราะสามารถช่วยบรรเทาอาการเจ็บป่วยได้มีประโยชน์ด้านสุขภาพ ส่วนผลเสียอาจเกิดจากตัวผู้นวดไม่มีความชำนาญ ไม่รอบคอบ สถานที่นวดไม่สะอาดซึ่งจะทำให้เป็นผลร้ายต่อสุขภาพได้เช่นกัน จะเห็นได้ว่าการนวดแผนไทยนั้นเป็นธุรกิจที่น่าสนใจอีกธุรกิจหนึ่งซึ่งสามารถสร้างรายได้ให้แก่ผู้ที่จะลงทุนในด้านนี้เป็นอย่างดี เพราะพบว่าปัจจุบันนี้มีผู้คนเหนื่อยจากการทำงาน จึงหันมาใช้บริการเป็นจำนวนมากซึ่ง ถือเป็นโอกาสดีในการทำธุรกิจด้านนี้

ศาสตร์การนวดที่ได้รับความนิยมมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

การนวดแผนไทย เป็นศาสตร์การนวดแขนงหนึ่งของการแพทย์แผนไทย โดยจะเน้นการยืดเส้น และการกดจุด รู้จักกันโดยทั่วไปในชื่อ นวดแผนโบราณ การนวดแผนไทยนั้นมีมาตั้งแต่ประเทศอินเดีย และมีการนำเข้ามาในประเทศไทย จากนั้นได้มีการพัฒนาและปรับปรุงแก้ไขให้เข้ากับวัฒนธรรมของไทย จนสืบทอดกันมาถึงยุคปัจจุบัน

การปวดเมื่อยตามจุดต่างๆ ทำให้เกิดความรำคาญ ทำให้ประสิทธิภาพการทำงานลดลง ถึงแม้จะไม่รุนแรงก็ตาม ไม่ว่าจะเป็น ปวดศรีษะ ปวดไหล่ ปวดคอ ปวดเอว เป็นต้น อาจมีการรักษาด้วยการทานยา การฉีดยา แต่การรักษาเหล่านี้ล้วนมีผลข้างเคียงถึงชีวิตได้ ดังนั้นการนวดแผนไทยจึงบรรเทาอาการปวดต่างๆได้ดีเลยทีเดียว

ในท้องถิ่นการนวดแผนไทยได้รับความนิยมมาก มีการนวดลดอาการปวดบริเวณต่างๆ อาการปวดนั้นเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น การประกอบอาชีพ หรืออยู่ในท่าเดิมนานเกินไป ชาวบ้านที่ต้องการประหยัดจะใช้บุตรหลานในการนวด เพื่อบรรเทาอาการปวด นับว่าช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการรักษาได้

ด้วยคุณค่าของภูมิปัญญาไทยที่สืบต่อกันมาอย่างช้านาน ตามสถานพยาบาลต่างๆเริ่มเปิดให้บริการนวดไทยเพื่อลดอาการปวด ถือเป็นทางเลือกใหม่ให้กับผู้ที่มีอาการปวดบริเวณต่างๆ และให้คำแนะนำเกี่ยวกับท่าบริหารที่เหมาะสมในชวิตประจำวัน หรือมีการจัดคอร์สเพื่อสอนให้กับผู้ที่ต้องการนวดให้กับคนในครอบครัว นอกจากนี้ยังมีบริการอบด้วยสมุนไพร ทำให้เลือดลมเดินสะดวก ร่างกายจะสัมผัสกับไอน้ำและน้ำมันหอมระเหย ผิวพรรณผ่องใส หายใจโล่ง คลายอาการปวดเมื่อยได้อย่างดี

ในปัจจุบันการนวดแผนไทยยังมีความนิยมและมีความต้องการทางตลาดสูง จะเห็นได้จากประเทศไทยเป็นประเทศที่มีนักท่องเที่ยวเข้ามาเป็นจำนวนมาก เมื่อเดินทางไปที่ต่างๆ เมื่อนักท่องเที่ยวมีอาการเมื่อยล้า ก็จะมีร้านนวดแผนไทยเปิดให้บริการตามสถานที่ต่างๆ จนได้รับความนิยมจากชาวต่างชาติ นอกจากนี้ต่างประเทศเริ่มที่จะทำธุรกิจทางด้านนี้มากขึ้น โดยเฉพาะในแถบเอเชีย อีกทั้งยังต้องการแรงงานไทยเป็นจำนวนมาก ซึ่งมีรายได้ค่อนข้างสูงต่อผู้ประกอบอาชีพนวดแผนไทย

รู้หรือไม่ว่ากายภาพบำบัดอีกหนึ่งทางเลือกกับอาการปวดศีรษะ

เมื่อกล่าวถึงเรื่องของการทำกายภาพบำบัดกับอาการปวดศีรษะ หลายท่านอาจจะมองว่าไม่น่าจะไปในทิศทางเดียวกัน เพราะภาพที่บุคคลภายนอกคิดคือการปวดศีรษะน่าจะรักษาด้วยยา หรือการผ่าตัดด้วยวิธีต่างๆ ส่วนกายภาพบำบัดน่าจะเป็นเรื่องของการฟื้นฟู ซึ่งในความเป็นจริงแล้วอาการปวดศีรษะเกิดได้จากหลายสาเหตุ และมีรายละเอียดแตกต่างกันไป การทำกายภาพบำบัดกับผู้ที่มีอาการปวดศีรษะก็เช่นเดียวกันจะทำได้ในกรณีผู้ที่มีอาการปวดคอร่วมกับอาการปวดศีรษะเท่านั้น

หลักการทำกายภาพบำบัดกับผู้ที่มีอาการปวดศีรษะ

สำหรับหลักการใช้เครื่องมือทางกายภาพบำบัดกับผู้ที่มีอาการปวดศีรษะร่วมกับอาการปวดคอ จะเป็นไป เพื่อช่วยลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อต้นคอ เพราะโดยปกติผู้ที่ปวดศีรษะบ่อยๆ จะมีอาการปวดต้นคอทั้ง 2 ข้างร่วมด้วย โดยเครื่องมือทางกายภาพบำบัดส่วนใหญ่จะเป็นเครื่องที่ให้ความร้อน เช่น การประคบแผ่นร้อน การนวดด้วยคลื่นอัลตร้าซาวด์ และการนวดด้วยมือตามตำแหน่งที่มีการเกร็งของกล้ามเนื้อ และเมื่อกล้ามเนื้อบริเวณต้นคอมีการคลายตัวจะส่งผลให้เลือดที่ไปเลี้ยงสมองไหลเวียนได้ดีขึ้น จึงเป็นการช่วยบรรเทาอาการปวดคอและผลพลอยได้ที่จะตามมาคืออาจทำให้อาการปวดศีรษะอาจบรรเทาลง แต่ทั้งนี้ผลที่ได้จะขึ้นกับโรคของผู้ป่วยเป็นสำคัญ

สำหรับผู้ป่วยปวดศีรษะที่ไม่สามารถทำกายภาพบำบัดได้ คือ ผู้ที่เป็นโรคเกี่ยวกับระบบสมอง และประสาท เช่น โรคเนื้องอกในสมอง การติดเชื้อของน้ำไขสันหลัง เป็นต้น ดังนั้นกลุ่มผู้ป่วยที่แพทย์จะส่งต่อให้รักษาด้วยการทำกายภาพบำบัดส่วนมากจะเป็นกลุ่มที่มีอาการปวดศีรษะร่วมกับอาการปวดคอ

การประเมินอาการเพื่อการรักษาที่ตรงจุด

เพื่อให้การทำกายภาพบำบัดเกิดประโยชน์สูงสุดกับผู้ป่วยในแต่ละราย ขั้นตอนแรกในการรักษานักกายภาพบำบัดจะซักประวัติ ตรวจร่างกาย ประเมินอาการจากตำแหน่งของการปวด ลักษณะการเคลื่อนไหว อิริยาบถที่ทำให้เกิดอาการ และให้ทราบว่าอาการปวดคอมีความสัมพันธ์กับอาการปวดศีรษะอย่างไร เช่น มีอาการปวดศีรษะก่อนและจึงเกิดอาการปวดคอตามมาหรือมีอาการปวดคอขึ้นก่อนจึงค่อยมีการปวดศีรษะตามมา เป็นต้น เพื่อพิจารณาระยะของโรค ความรุนแรงและตำแหน่งของโรค ก่อนเลือกวิธีในการทำกายภาพบำบัดให้กับผู้ป่วยแต่ละราย ได้แก่
- แผ่นประคบร้อน (Hot Pack) เพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือด ลดการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ
- การรักษานวดด้วยคลื่นอัลตร้าซาวด์ (Ultrasound therapy) เป็นเครื่องรักษาด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง ใช้ลดอาการปวด ลดการอักเสบของเนื้อเยื่อ เพิ่มความยืดหยุ่นของข้อต่อในชั้นลึก ลดอาการบวม และช่วยเร่งการซ่อมแซมเนื้อเยื่อ รวมทั้งคลายการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ
- การนวด (Massage) เป็นกระบวนการดูแลสุขภาพและรักษาโรค โดยอาศัยการสัมผัสอย่างมีหลักการระหว่างผู้ให้การรักษาและผู้รับการรักษา การนวดจะส่งผลโดยตรงต่อร่างกายและจิตใจ โดยทำให้การไหลเวียนเลือดดีขึ้น กล้ามเนื้อผ่อนคลาย
- แพทย์ทางเลือก การนวดตามหลักทฤษฎีทางกายภาพบำบัดและผสมผสานหลักการนวดกดจุดแบบแพทย์แผนไทย ละยังสามารถอธิบายให้ผู้ป่วยเข้าใจถึงเหตุผลการนวดและกดในจุดต่างๆ ได้ทั้งตามหลักทางกายภาพและสามารถเสริมความเข้าใจกับผู้ป่วยด้วยภาษาของแพทย์แผนไทยที่เน้นเรื่องลมปราณ เพื่อให้ผู้ป่วยเข้าใจได้ดีขึ้น เรียกได้ว่า เป็นการ “เพิ่มช่องทางการรักษาผสมผสานเพื่อให้ผู้ป่วยได้รับสิ่งที่ดีที่สุด”

อย่างไรก็ตาม นอกเหนือจากความใส่ใจที่จะบำบัดดูแลผู้ที่มีอาการปวดศีรษะร่วมกับอาการปวดคอด้วยเครื่องมือที่เหมาะสมแล้ว ยังสอดแทรกวิธีปฏิบัติตัวเพื่อผ่อนคลายจากอิริยาบถที่ทำให้เกิดการปวดศีรษะ การออกกำลังกายที่เหมาะสม และวิธีหายใจที่ถูกต้อง เพื่อให้ผู้ป่วยนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันต่อไป